niedziela, 15 maja 2011

- Ile to jest dwa plus dwa?
- Cztery!
- Nie, pięć. Bo cztery plus VAT

sobota, 16 kwietnia 2011

Uwaga! W czasie podróży na planetę Geometrii zagubiło sie kilku kosmitów. Wyślij po nich ekipę ratunkową. Przy pomocy niebieskiej gałki ustaw odpowiedni kąt wystrzału rakiety tak, aby odpowiadał wskazaniom radaru. Pamietaj, możesz pomylić się najwyżej o 5 stopni. Powodzenia w misji!

środa, 06 kwietnia 2011

Każdy z nas ma swój numer PESEL, ale nie każdy wie, co oznacza ten skrót, jakie informacje można z niego odczytać albo jak powstaje.

PESEL to skrót od nazwy Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności. Jest on prowadzony w Polsce od 1979

PESEL to ciąg 11 cyfr jednak nie każda 11-cyfrowa liczba może oznaczać PESEL.

Jak więc powstają te numery?

440514 01458

Pierwsze 6 cyfr to data urodzenia. W tym przykładzie to 14 maja 1944 roku. Jak widać z roku w numerze pozostają tylko dwie ostatnie cyfry. Skąd więc wiadomo, że chodzi o rok 1944, a nie o 2044? Dla kolejnych wieków numer PESEL jest zmodyfikowany. I tak, jeśli ktoś urodził się w lata 2000 - 2099, do numeru miesiąca będzie miał dodaną liczbę 20. W końcu miesięcy jest i tak tylko 12. Kolejne miesiące od 2000 roku są więc zakodowane jako:

styczeń - 21,
luty - 22,
marzec - 23,
kwiecień - 24,
maj - 25,
czerwiec - 26,
lipiec - 27,
sierpień - 28,
wrzesień - 29,
październik - 30,
listopad - 31,
grudzień - 32.

Od roku 2100 do 2199 do numeru miesiąca trzeba będzie dodać 40, a za kolejne 100 lat 60, o ile ktoś w XXIII wieku będzie jeszcze korzystał z PESELu.

Kolejne 4 cyfry po dacie urodzenia to "numer seryjny". Można z niego odczytać płeć osoby, patrząc na przedostatnią cyfrę PESELu, przy czym cyfry 0, 2, 4, 6, 8 oznaczają płeć żeńską, zaś cyfry 1, 3, 5, 7, 9 oznaczają płeć męską.

Ostatnia cyfra jest cyfrą kontrolną. To takie zabezpieczenie, które mówi o tym, czy wszystkie poprzednie cyfry zostały poprawnie wpisane. Powstaje w bardzo skomplikowany sposób.

Trzeba dodać
pierwszą cyfrę pomnożoną przez 1
drugą cyfrę pomnożoną przez 3
trzecią cyfrę pomnożoną przez 7
czwartą cyfrę pomnożoną przez 9
piątą cyfrę pomnożoną przez 1
szóstą cyfrę pomnożoną przez 3
siódmą cyfrę pomnożoną przez 7
ósmą cyfrę pomnożoną przez 9
dziewiątą cyfrę pomnożoną przez 1
dziesiątą cyfrę pomnożoną przez 3

Z tego wyniku bierzemy tylko ostatnia cyfrę i odejmujemy ją od 10. Jeśli jednak ostatnią cyfrą jest zero, wówczas 10-0=10. Z tego wyniku bierzemy ostatnią cyfrę, czyli zero.

Jeśli otrzymana cyfra nie jest równy cyfrze kontrolnej, to znaczy, że numer zawiera błąd.

Ten algorytm ma pewną wadę, która powoduje, że gdy zamienimy rok z dniem (zamieniając zapis z rr-mm-dd na dd-mm-rr) otrzymamy identyczną sumę kontrolną jak w numerze z poprawnym zapisem. W praktyce zdarzają się (a przynajmniej zdarzały i wciąż istnieją) numery PESEL z błędami. Błędy w dacie zwykle były zauważane i poprawiane od razu, lecz zdarzały się też powtórzenia numeru porządkowego, błędy w określeniu płci i błędne cyfry kontrolne, które zostały wychwycone po latach przy okazji wprowadzania PESEL do komputerowych baz danych.

4 4 0 5 1 4 0 1 4 5 8
rok miesiąc dzień płeć cyfra
kontrolna

A czy Wasze PESELe są bezbłędne?

 

Tutaj możecie sprawdzić poprawność numeru PESEL oraz innych.